Informatiegeletterdheid
Uit Informatiegeletterd
Inhoud |
[bewerken] Informatie-wat?
Elke dag moeten we keuzes maken en beslissingen nemen: welke telefoonmaatschappij heeft voor mij het meest geschikte aanbod? Moet ik veranderen van energieleverancier? Welke school kiezen voor de kinderen? …
Voor al die keuzes willen we ons goed en juist informeren. Maar wat is goede en juiste informatie? En vooral: hoe vind je die? Aan informatie is in onze kennismaatschappij geen gebrek. We worden overstelpt: van kleurrijke bilboards in het straatbeeld over glanzende brochures in onze postbus, veelgelaagde reclameboodschappen op televisie tot en met de eindeloze veelheid van internet.
Vroeger was het leven niet beter, maar alvast op informatievlak een stuk overzichtelijker. Klantvriendelijkheid en ombudsdiensten waren nog niet in de mode en dus kon je op een beperkt aantal uren - telefonisch of fysiek - terecht bij die ene informatiebieder. Toevallig was die ook de enige telefoonmaatschappij, de enige energieleverancier, de enige… Voor informatie met meer diepgang, was er alleen de lokale bibliotheek. Daar stonden encyclopedieën, toegankelijke medische boeken, thematische knipselmappen, noem maar op, ter beschikking, evenals deskundig advies door het bibliotheekpersoneel. Inhoudelijke autoriteit was toen nog niet uit de mode.
Nu staat de bibliotheek als oord van informatie onder druk. Zoekmachines op het internet stellen ontelbaar veel informatie ter beschikking, 24 uur op 24 uur en overal waar er een internetaansluiting voorhanden is. Maar tegelijk is het deskundig advies ver te zoeken. Zoekmachines sorteren informatie op kwantitatieve, niet op kwalitatieve basis. Zelfs een ondoenbaar moeilijk Nederlandstalig woord als “informatiegeletterdheid” brengt op Google snel 8580 resultaten op. Wie klikt die nog allemaal aan om de beste informatie te vinden?
Om zowel privé als professioneel een kwaliteitsvol leven te leiden, volstaat het dus tegenwoordig zelfs niet om alleen technisch overweg te kunnen met de computer… Om te functioneren in een informatiemaatschappij, om er actief aan deel te nemen, moeten we ons voortdurend informeren en nieuwe vaardigheden aanleren, moeten we ‘informatiegeletterd zijn’.
Informatiegeletterdheid gaat over het kunnen zoeken en vinden van juiste en correcte informatie, over het kunnen verwerken en het kunnen toepassen van die informatie. Informatiegeletterdheid is dus ook sterk verbonden met de vaardigheden om als burger volwaardig te kunnen functioneren. Informatiegeletterdheid gaat over vrije en gelijke toegang tot informatie voor iedereen. Vanuit die context bekeken is het een belangrijk maatschappelijk project!
[bewerken] Information literacy
In de Engelstalige wereld spreekt men van information literacy.
Op het High-Level Colloquium on Information Literacy and Lifelong Learning, in de Bibliotheca Alexandrina in 2005, werd gesteld dat informatiegeletterdheid en levenslang leren belangrijke voorwaarden zijn om actief en succesvol deel te nemen aan onze hedendaagse informatiemaatschappij.
"Information Literacy lies at the core of lifelong learning. It empowers people in all walks of life to seek, evaluate, use and create information effectively to achieve their personal, social, occupational and educational goals. It is a basic human right in a digital world and promotes social inclusion of all nations." (Colloquium Report, 2005)
[bewerken] Welke rol is hierin nog weggelegd voor de bibliotheek?
"Als toegang tot actuele informatie heeft Google het volledig overgenomen van de bibliotheek. Voor de bibliotheken betekent dit dat ze hun informatieve rol anders zullen moeten gaan invullen en sterker focussen op de verdieping en verrijking van de kennis van mensen. Dat kunnen ze doen door overzichten te geven, verbindingen te maken, contextgebonden informatie aan te bieden. Bibliotheken kunnen een oriëntatiepunt zijn, complementair aan Google, Wikipedia of andere Microsofts."
(Jan Braeckman, De openbare bibliotheek in tijden van Google, Ons Erfdeel 2009/4, 20-31)
Los van hypes en doemscenario’s blijven bibliotheken onvermoeibaar hun rol als informatiebemiddelaar opnemen. En dat is meer dan nodig. Als we weten dat 1 op 7 Vlamingen de nodige taal-, reken- en computervaardigheden mist om goed te functioneren. Dat jongeren wel voortdurend surfen, maar er niet in slagen goede informatie te vinden op het internet. Dat een groot percentage van de Vlaamse gezinnen thuis nog geen internetverbinding heeft … Dan is de maatschappelijke opdracht van de bibliotheek -‘zorgen voor gelijke en vrije toegang tot informatie voor iedereen’ – actueler dan ooit.
Bibliotheken hebben hiervoor heel wat troeven: de fysieke nabijheid, de lage drempel, de persoonlijke en nagenoeg gratis dienstverlening. Zij hebben de nieuwste media in huis en organiseren cursussen om die te leren gebruiken. Maar om hun informatiebemiddelende rol te kunnen blijven opnemen in een razend snel evoluerende kennismaatschappij, dringen zich ook voor de ‘informatiebemiddelaars’ nieuwe deskundigheid, visieontwikkeling, vernieuwende praktijken en nieuwe partnerschappen op.
LOCUS wil samen met de lokale bibliotheken zoeken naar de rol die de bibliotheken in dat snel wijzigende informatielandschap kunnen spelen. Vanuit de overtuiging dat bibliotheken een bijdrage kunnen en willen leveren in deze belangrijke maatschappelijke uitdaging.
